Ontmoet een Petzval pionier: Een interview met Geoffrey Berliner

1

Geoffrey Berliner is de uitvoerend bestuurder van de Penumbra Stichting en het Centre for Alternative Photography in New York City. Hij heeft een verbazingwekkende collectie van meer dan 2000 vintage Petzval Lenzen en het was een eer om hem vragen te mogen stellen over de Petzvals en waarom deze zoveel voor hem betekenen. Lees verder voor ons interview met deze echte Petzval pionier!

Een portret van Geoffrey Berliner gemaakt met de Lomography x Zenit nieuwe Petzval Lens – © Coco Alexander

Hoe ben je voor het eerst in aanraking gekomen met Petzval fotografie?

Ik kocht mijn eerste Petzval portretlens, een C.C. Harrison, op een vlooienmarkt eind 1990. In die tijd was ik niet tevreden met de limieten van digitale fotografie en was net groot formaat film aan het ontdekken. Ik vond het idee van oude optieken gebruiken zeer aantrekkelijk en was benieuwd naar de prestaties van deze oude lens in combinatie met hedendaagse film. Ik was blij verrast door de ongewone optische kwaliteiten, vooral de onscherpe gebieden. Deze gebieden worden vaak aangeduid met de Japanse term “Bokeh”. Alle lenzen hebben Bokeh, maar Bokeh verschilt van lens tot lens en wordt veroorzaakt door het optische ontwerp en hoe de lens is gebruikt, vooral als het diafragma helemaal open staat. Het eerste dat mij opviel aan mijn Petzval was dat de “Bokeh” een ongewone cirkelvormige uitstraling had. Dit fascineerde mij en daardoor ben ik de kwaliteiten van deze lens verder gaan ontdekken. Deze vroege experimenten leidde tot het verder onderzoeken van de Petzval waardoor ik veel kennis op het gebied van andere 19e eeuwse fotografische lenzen en de geschiedenis van fotografie heb opgedaan.

Rond die tijd maakte ik, dankzij een vriend, kennis met het Center for Alternative Photography in New York City waar ik mijn eerste wet plate collodion workshop heb gevolgd waarmee we tintypes hebben gemaakt. De camera’s die we gebruikten tijdens deze cursus hadden allemaal een Petzval portretlens, dus we gebruikten de lenzen hoe ze oorspronkelijk waren bedoeld. Ik was aangenaam verrast door de resultaten en zette mijn studie naar vroege fotografie voort. Het was niet lang na deze cursus dat ik ook andere vroege procédés goed ging bestuderen. Mijn passie voor deze procédés wilde ik graag delen. Daardoor ben ik betrokken geraakt bij het bestuur van het Center for Alternative Photography waar ik uiteindelijk directeur van ben geworden.

Foto 1: Een klein aantal Petzval lenzen in het bezit van Geoffrey Berliner. Foto 2: De Lomography x Zenit nieuwe Petzval lens – © Coco Alexander

Waarom ben je zo gek op Petzval fotografie?

Van alle lenzen waarmee ik heb geschoten, zowel vintage als modern, blijft de Petzval een van mijn favorieten. Het is een veelzijdige en complexe lens dat oorspronkelijk is gemaakt om twee redenen: om de belichtingstijd te verkleinen en de scherpte te vergroten. Josef Petzval was succesvol en de nieuwe lens was vele malen sneller en scherper dan de populairste cameralens aller tijden, de Chevalier Achromat, welke zeer langzaam was en pas scherp bij gebruik van een klein diafragma. De Petzval was snel en extreem scherp, zelfs in vergelijking met moderne sluitertijden, maar de formule was niet ideaal en de optische afwijkingen maakten de Petzval verre van perfect. Daarom werd het alleen voor speciale doeleinden gebruikt in de 19e eeuw. Optische ingenieurs verbeterden het ontwerp tot de afwijkingen minimaal waren, net als bij moderne lenzen. Dit leidde echter weer tot fotografen die bewust op zoek gingen naar oudere lenzen met minder correcties om een meer authentieke uitstraling te creëren. Een van de eerste lenzen die hiervoor in aanmerking kwam was de Petzval portretlens omdat het specifieke afwijkingen had die ideaal waren voor artistieke doeleinden. Daarnaast wilden ook hedendaagse fotografen werkend met 19e eeuwse en alternatieve procédés het originele materieel gebruiken, zeker voor daguerreotypie en tintype.

De Petzval lens is extreem veelzijdig en kan op verschillende manieren gebruikt worden. Het meest opvallende kenmerk van de Petzval portretlens is het gebogen veld. Dit betekent dat het beeld niet is weergegeven op een vlakke film. Omdat het midden het platst is, is dit het scherpste deel van de lens. Hoe verder van het midden van het beeld het verwijderd is, hoe onscherper het wordt. Dit gebogen veld zorgt voor een cirkelvormige Bokeh wanneer er geschoten op een bepaalde manier, bijvoorbeeld met een geschakeerde achtergrond van bomen en bladeren. In de 19e eeuw werd alleen het scherpe midden op prijs gesteld waardoor vaak een klein formaat plaat werd gebruikt zodat het grootste deel van de onscherpte buiten beeld viel. Een Petzval dat makkelijk een plaat van 8×10 aan kon werd gebruikt voor een plaatje van bijvoorbeeld 5×7. De Petzval is ook een hele scherpe lens (met een maximaal diafragma van f3.8). Deze snelheid zorgt voor een hele oppervlakkige scherptediepte, zeker wanneer gebruikt voor close-up portretfoto’s. Deze scherptediepte is te zien in portretten waarvan de ogen scherp zijn, maar de neus en oren niet. Het moet gezegd dat zelfs met de smalle scherptediepte en het gebogen veld de Perzval erg scherp is in het midden. Deze lens wordt scherper bij een kleiner diafragma en wijder veld.

Experimenteren met de Petzval door een paar instellingen te veranderen levert al snel funky effecten op! Een andere toepassing is alleen de voorste lensgroep te gebruiken, een Achromat. Dit is een verlijmde set en is vergelijkbaar met de originele Chevalier Achromatic lens. Deze voorste groep geeft een heel soft effect wanneer het diafragma helemaal open staat en wordt scherper naarmate het diafragma kleiner wordt. Deze lens werd de basis voor de soft focus lenzen van de picturale beweging (picturalisme) van de laat 19e en vroeg 20ste eeuw. Deze lens heeft zeer veel invloed gehad op de ontwikkeling van opvallende lenzen zoals de Pinkham & Smith Semi-Achromat en Synthetic, gebruikt door Alfred Stieglitz en de Spencer Port-Land, gebruikt door Edward Weston. Zoals je ziet is de Petzval portretlens een zeer veelzijdige lens dat voor meer doeleinden is ingezet dan waar Joseph Petzval ooit van heeft kunnen dromen.

De Petzval formule werd nieuw leven ingeblazen toen film werd uitgevonden. Een aantal van de eerst gebruikte lenzen voor deze nieuwe industrie waren geherformuleerde Petzvals. Deze werden gebruikt voor zowel filmcamera’s als projectors. Later werden deze Petzvals gemonteerd op digitale camera’s, vooral op micro 4/3 formaat camera’s. De nieuwe Lomography Petzval is een welkome aanvulling van het legendarische Petzval design omdat het zowel full frame digitale chips als 35mm analoge film camera’s bedekt!

Een portret van Geoffrey Berliner gemaakt met de Lomography x Zenit nieuwe Petzval Lens – © Coco Alexander

Wat is er zo speciaal aan het fotograferen met oude fotolenzen?

Schieten met vintage lenzen is erg belonend. De fotograaf wordt uitgedaagd om verder dan de geaccepteerde normen van scherpte, contrast en verzadiging van moderne lenzen te denken. Vintage lenzen hebben afwijkingen die een uitzonderlijke kracht bezitten voor degenen die daar op vallen. De Petzval portretlens is een van de meest unieke en interessante optische ontwerpen ooit gemaakt.

Als je zelf graag een Lomography x Zenit Nieuwe Petzval Lens wil, vergeet dan niet om een plekje op de wachtlijst te reserveren en om zo als eerste te horen wanneer de lens beschikbaar wordt voor pre-order! Kijk voor meer details op de Petzval Microsite

Geoffrey Berliner is de uitvoerend directeur van de Penumbra Stichting en het Center for Alternative Photography in New York City. De Penumbra Stichting, www.penumbrafoundation.org, is een non-profit organisatie gewijd aan de fotografische kunsten en educatie. Een van de doelen van deze organisatie is om de relevantie van emulsie-basis en vroege fotografische procédés te waarborgen in een zeer snel veranderende digitale wereld. Het Center for Alternative Photography is het educatieve onderdeel van de stichting.

geschreven door tomas_bates op 2013-12-06 in #nieuws #geoffrey-berliner #petzval #interview
vertaald door lauravanroemburg

Een comment

  1. 4br0k3n3rr0r
    4br0k3n3rr0r ·

    Prachtig effect, ik hoop er ook een 'toevallig' tegen te komen!

Meer interessante artikelen

  • Lomo'Instant + Splitzer: alles is mogelijk!

    geschreven door bgaluppo op 2015-04-29 in #gear
    Lomo'Instant + Splitzer: alles is mogelijk!

    De Splitzer is een kleine accessoire waarmee je allerlei gekke dingen met je Lomo'Instant camera kunt doen. Voor deze galerij hebben we geëxperimenteerd met het splitsen van gezichten en de resultaten zijn hilarisch!

  • Gijs en zijn 'Gewoon Koffie' project

    geschreven door Anna Meijer op 2016-01-15 in #people
    Gijs en zijn 'Gewoon Koffie' project

    Lomography Benelux organiseert om de zoveel tijd Caffenol workshops - caffenol is een speciaal ontwikkelproces. Ook Gijs is er mee bekend! Hij ontwikkelt zijn eigen afdrukken met Caffenol en is daarbij een leuk project begonnen: Gewoon Koffie. Check het interview en de foto's hier!

  • Op stap met de nieuwe Petzval 58 Bokeh Control Art Lens

    geschreven door jacobs op 2015-06-10 in #gear #nieuws #videos
    Op stap met de nieuwe Petzval 58 Bokeh Control Art Lens

    Of je nou aan het chillen bent in het park, op het strand ligt, een wandeling door de straten van de stad maakt of ontspannen met vrienden een kop koffie drinkt; de nieuwe Petzval 58 is de perfecte metgezel. Check deze nieuwe video om te zien wat we bedoelen!

  • Shop Nieuws

    Een gratis Diana Mini

    Een gratis Diana Mini

    Je krijgt deze camera helemaal gratis wanneer je voor EUR 99,- aan 35mm film besteed in onze online shop. Deze actie is geldig t/m 26 maart dus wees er snel bij!

  • Surf Fotografie door Alex Laurel

    geschreven door Julien Matabuena op 2015-04-16 in #people #lifestyle
    Surf Fotografie door Alex Laurel

    De Franse surf-fotograaf Alex Laurel gaf onlangs een interview met onafhankelijke en internationale publicatie voor de in Berlijn gevestigde Freunde von Freunden, waarin hij sprak over zijn jeugd, het verhuizen van Anglet naar Gabon om gemakkelijk toegang te hebben tot Frankrijk's beste surf gebieden, de beste surf bestemmingen ter wereld en zelfs over zijn reis naar IJsland en Kamchatka.

    1
  • We introduceren de New Lomo'Instant Wide — 's Werelds meest cratieve Instant Wide camera & lens systeem

    geschreven door Lomography op 2015-10-13 in #gear #nieuws #videos
    We introduceren de New Lomo'Instant Wide — 's Werelds meest cratieve Instant Wide camera & lens systeem

    Ze zeggen dat er voor alles een eerste keer is en dit geldt zeker voor de Lomo'Instant Wide. We hebben vakmanschap gecombineerd met veelzijdige functies en hierdoor is de Lomo'Instant Wide de instant camera voor iedereen die smelt bij het vastleggen van mooie, bizarre en verbijsterende momenten op een creatieve, super wijde, haarscherpe en perfect belichte manier.

  • Klassieke shots met de Lomo Lubitel 166+

    geschreven door K. Aquino op 2015-06-22 in #gear #lifestyle
    Klassieke shots met de Lomo Lubitel 166+

    De Lomo Lubitel 166+ is een match met de klassieke charme van zwart-wit fotografie. Scènes van het stadsleven en de natuur krijgen de juiste hoeveelheid licht en schaduw dankzij de trouwe belichtingsinstellingen. De glazen lens, met zijn scherpe visie, helpt fotografen tonale en suggestieve beelden te schieten. Deze foto's van de wereldwijde community zijn goede voorbeelden.

  • Shop Nieuws

    LomoLAB ontwikkelservice

    LomoLAB ontwikkelservice

    Hard op zoek naar een filmlab? Het LomoLab ontwikkelt, scant en print al je 35mm, 110 en 120 films! Naar welke soort foto ontwikkeling je ook op zoek bent, hier zit je op de juiste plek. Schiet er op los met je analoge camera's - je hoeft je geen zorgen meer te maken over waar je je rolletjes kan laten ontwikkelen!

  • Een boswandeling met On a hazy morning en de Petzval 85mm lens

    geschreven door miss_madri op 2015-09-02 in #gear
    Een boswandeling met On a hazy morning en de Petzval 85mm lens

    Fotografenduo 'On a hazy morning', bestaande uit Joyce en Andres, weten als geen ander hoe je met beeld een verhaal kan vertellen. Voor dit fotografische avontuur namen ze de Petzval 85mm lens mee naar het Amsterdamse Bos en naar de duinen in Bloemendaal. Een boswandeling met bokeh.

  • Lomo’Instant Wide Tip No. 5- Close-up Lens

    geschreven door Lomography op 2015-10-28 in #gear #tipster
    Lomo’Instant Wide Tip No. 5- Close-up Lens

    Wie zegt dat instant camera's niet verbluffende resultaten kunnen leveren? De Lomo'Instant Wide's Close-Up Lens geeft je een fantastische focus. Perfect voor het vastleggen van rustige scènes en opvallende texturen met veel detail en scherpte!

  • Eerste indrukken van de nieuwe Petzval Art Lens: Studio Baxton

    geschreven door anna-lomo op 2016-01-29 in #people
    Eerste indrukken van de nieuwe Petzval Art Lens: Studio Baxton

    We spraken met onze vrienden van Studio Baxton: een studio, shop en galerij in het prachtige Brussel. De Lomography Petzval Lens is bij hen te verkrijgen, maar natuurlijk moesten ze ook zelf de lens even uitproberen. Dit zijn hun eerste foto's!

  • Shop Nieuws

    Verlopen Film

    Verlopen Film

    Net als een stuk kaas heeft een filmrolletje een THT datum! En toch krijg je soms de mooiste effecten juist doordat je een verlopen rolletje gebruikt. Het is altijd een verrassing wat er gebeurd is met je rol na het ontwikkelen.

  • Een verzameling toffe Konstruktor snapshots

    geschreven door shhquiet op 2015-05-18 in #gear #lifestyle
    Een verzameling toffe Konstruktor snapshots

    Niks geeft meer voldoening dan het nemen van fantastische foto's met een camera die je zelf hebt gebouwd. Altijd al indruk willen maken op je vrienden met je gekke DIY vaardigheden? Scoor dan een Konstruktor Camera Kit en laat zien wat je in huis hebt! Oh, en de Konstruktor neemt ook prachtige foto's - bekijk deze galerie en zie wat we bedoelen!

  • Lomography workshops bij het Nederlands Fotomuseum

    geschreven door anna-lomo op 2016-02-11 in #people #events #tipster
    Lomography workshops bij het Nederlands Fotomuseum

    Voor alle groepen voortgezet onderwijs en MBO leerlingen organiseren we dit jaar leuke workshops met een van onze favoriete camera's: de Diana F+!

  • Een eerste indruk van de LC-A Minitar-1 lens: Gijs

    geschreven door miss_madri op 2016-02-11 in #people #reviews #lomoamigos
    Een eerste indruk van de LC-A Minitar-1 lens: Gijs

    Een paar treinritjes naar Utrecht en naar Amsterdam is wat Gijs Brinkman nodig had om zijn nieuwe LC-A Minitar-1 lens te testen. Precies genoeg om erachter te komen dat dit zijn nieuwe favoriete lens is! Lees hier over de eerste ervaringen van LomoAmigo Gijs.