Het voordeel van middenformaat

2012-01-06 1

Dit artikel duikt hals over kop in de wereld van middenformaat fotografie. We geven je een basisintroductie, we gaan kijken naar verschillende camera’s, film, scanners en ontwikkelmethoden om deze manier van fotograferen een te proberen.

Geschreven door: Cameron Knight

Ben jij een megapixeljunkie?
Doe jij je voordeel met betaalbare online printservices om foto’s van je honden op posterformaat te laten maken, om ze als ware Rembrandts boven je haard te hangen? Of misschien houd je er gewoon van om mooie afdrukken als cadeau te geven? Nou, dan heb ik een verrassing voor je.

Digitale fotografie is mooi, maar als het aankomt op het maken van een grote, gedetailleerde afbeeldingen is er niets beter dan middenformaat film. Je camera heeft misschien 12, 15 of zelfs 20 megapixels, maar een middenformaat film of dia kan wel van meer dan 50 megapixels zijn. In deze handleiding zal ik je laten zien waarom dit oude formaat nog steeds aan de top staat en ik zal je vertellen hoe je een goedkope start kunt maken in de wereld van het middenformaat.

Foto via Phototuts+

Grootte maakt uit
In de wereld van film maakt formaat al het verschil. Middenformaat film is ruim vier keer groter dan 35mm film. Er zijn door de jaren vele filmformaten geweest. Herinner je je APS, of Advantix, of 110? Nou, dat is slechts het topje van de ijsberg. Slechts twee formaten hebben het echt overleefd: 35mm en middenformaat.

Middenformaat is een term die twee verschillende types omvat. 120 film heeft een papieren achterkant en kan twaalf foto’s van 6×6 cm per rol maken. 220 film heeft geen papieren achterkant en je kan er twintig foto’s van 6×6 cm op maken. Niet alle middenformaat camera’s accepteren 220 film. De volgende foto was gemaakt met 120 film.

Foto via Phototuts+

De rekensom
Ik heb geen krijtbord, dus probeer me bij te houden. Laten we zeggen dat de gemiddelde gloednieuwe DSLR 12 megapixels heeft. In een normaal 3:2-formaat komt dat neer op bijna 4300 pixels aan de breedste kant van de afbeelding.

Mijn goedkope filmscanner scant een 35mm negatief alsof de breedste zijde 6300 pixels heeft. Dit betekent dat een 35mm negatief in theorie 26 megapixels is. Maar als je daarbij de korrel van de verschillende filmsnelheden in ogenschouw neemt is het niet zo heel groot.

Mijn goedkope film scanner scant een 6×6 cm negatief met meer dan 10.000 pixels aan één zijde. Dat is meer dan 50 megapixels. Er zijn een paar digitale achterwanden en middenformaat-stijl camera’s die 50 megapixel afbeeldingen maken, maar die kosten meer dan 20.000 dollar. De foto hier beneden is een uitsnede van 100% van de vorige foto. Je kunt gewoon tellen hoeveel ramen er in de kamer waren door te kijken naar de reflectie in haar oog.

Foto via Phototuts+

Kostenplaatje
Als je camera’s kent zit je nu waarschijnlijk te lachen. Hoe zit het met de filmkosten, zeg je? Hoe zit het met ontwikkelkosten? En scankosten? Om dan nog maar niet te spreken van een Hasselblad, waarvan alleen de body je al rond de 3000 dollar kan kosten.

Geen zorgen, ik zal het je uitleggen. Er is een scala aan geweldige, volledig functionele middenformaat camera’s op de markt. Zowel nieuw als gebruikt. Ik kocht de mijne voor een mooie deal. Hij kostte me ongeveer 250 dollar. Mijn Epson 4490 scanner – die zowel 35mm als middenformaat scant – kostte minder dan 150 dollar. Dat is dus een investering van ongeveer 400 dollar. De 19.600 dollar die ik heb uitgespaard, zal een hoop film- en ontwikkelkosten dekken. Onderstaande foto is genomen met de zeer betaalbare Bronica SQ-A.

Foto via Phototuts+

Beginnen
Ik heb al een aantal dingen genoemd die je nodig hebt om te beginnen met middenformaat. Je hebt een camera nodig, en daar is veel variatie in. Je hebt film nodig, en je hebt misschien een draagbare lichtmeter nodig als je camera er geen heeft.

Nog iets belangrijks om bij stil te staan is dat je een plaats moet vinden om je film te ontwikkelen. Als je in een grote stad woont is er wellicht nog een lab dat het doet. Als je dat geluk niet hebt, kun je online wat onderzoek doen naar een ontwikkelservice per post.

Tenslotte heb je waarschijnlijk een scanner nodig om je negatieven of dia’s op je computer te zetten. Hier beneden zie je een vergelijking tussen middenformaat- en 35mm film.

Afbeelding via Phototuts+

Camera’s
De camera zal het grootste deel van je investering zijn. Het eerste wat je moet overwegen is of je een nieuwe of gebruikte wil kopen. Dit hangt voor het grootste deel af van je budget. Hasselblad, Rollei en Mamiya maken nog steeds middenformaat camera’s van hoge qualiteit. Als je voor een minder dure camera gaat kun je Seagull of Kiev overwegen.

Kijk voor gebruikte camera’s naar alle merken plus Zeiss, Yashica, Bronica en Moskva. Natuurlijk zijn er ook de goedkope Diana’s en Holga’s. KEH, B&H, Adorama en Lomography zijn goede plaatsen om je zoektocht naar alle types van zowel nieuwe als gebruikte camera’s te starten. De camera die hieronder is afgebeeld is een Zeiss Nettar 515-2. Hij maakte enorme negatieven en is vrij goedkoop in de aanschaf.

Foto via Phototuts+

De TLR
Er zijn verschillende types middenformaat camera’s. De TLR (Twin Lens Reflex) camera heeft twee lenzen: een om te focussen en een om de foto mee te maken. Dit zijn de camera’s waar je van bovenaf in kijkt. Dit zijn de goedkoopste “professionele” camera’s.

Het grootste nadeel van deze camera’s is dat ze een gefixeerde lens hebben, daardoor ben je gelimiteerd tot de brandpuntsafstand van de lens waarmee de camera wordt geleverd. Seagull (goedkoop) en Rollei (erg duur) produceren deze camera’s nog steeds. Gebruikte Yashica’s zijn gemakklijk en voor een goede prijs te vinden, en Mamiya produceerde de enige TLR met verwisselbare lenzen. Hier beneden zie je de Yashica 635, die door middel van een speciale adapter ook 35mm film kan schieten.

Foto via Phototuts+

De SLR
We weten allemaal hoe SLR (Single Lens Reflex) camera’s eruit zien. Het is het meest voorkomende geavanceerde type camera. Maar een middenformaat SLR-camera kan er ook heel anders uitzien. Afhankelijk van je budget zou ik kijken naar een Bronica of een Hasselblad SLR. De Bronica is wat ik heb gekocht.

Als je een kit koopt, moet je vele delen kopen, omdat de systemen op hoge aanpasbaarheid zijn ontworpen. Mijn kit (lens, body, zoeker en film achterkant) was goed betaalbaar. Hasselblads daarentegen zijn berucht. Ze zijn erg gewild en duur. Het zijn ook de enige camera’s die ooit naar de maan zijn geweest. Hier beneden zie je mijn Bronica SQ-A kit van 250 dollar, compleet met 80mm lens, zoeker voor heuphoogte en 120 film achterkant.

Foto via Phototuts+

Film kopen en ontwikkelen
Anders dan met 35mm, is grote ladingen film kopen een slecht idee. Je zult dus losse rolletjes film gaan kopen. De SLR-camera’s met verwisselbare achterkanten hebben speciale achterkanten voor 120 en 220 film, dus zorg dat je de juiste film voor jouw camera koopt.

Controleer, als je een andere camera hebt, de binnenkant voor informatie over de film. Als er geen informatie instaat kun je aannemen dat hij 120 film gebruikt. De meeste 35mm film types zijn ook verkrijgbaar in 120/220. Kies dus waar jij je goed bij voelt. Een 400 ISO kleurennegatief film is meestal een goede film om mee te beginnen.

Zoals ik al eerder zei kan het een uitdaging zijn middenformaat film te laten ontwikkelen. Als je met zwart-wit film fotografeert raad ik je aan je film zelf te ontwikkelen. Er is een goede handleiding op deze site over het ontwikkelen van Kodak T-Max film.

Je kunt je film ook thuis ontwikkelen, maar de temperatuur toleranties moeten dan hoger zijn. De meeste labs kunnen middenformaat film wel voor je doorsturen, maar dat kan best wel wat kosten. Het kan je aardig wat geld kosten als je de film er zelf naartoe stuurt. Het levert je dus echt wat op als je even wat onderzoek op het web doet.

foto via Phototuts+

Film Scannen
Ik raad je om je film te scannen een flatbed scanner met een lamp in de deksel. Er zijn verschillende modellen van verschillende fabrikanten op de markt. Er zijn scanners die speciaal voor middenformaat zijn, maar die zijn erg duur.

Een flatbed scanner is vaak een solide apparaat die prachtige foto’s oplevert. De Epson 4490 die ik heb, scant film strips met een lengte tot 12 centimeters, wat betekent dat hij ook negatieven van de wat meer interessante mediumformaat camera’s aankan. Zoek gewoon naar een flatbedscanner die staan aangegeven als ‘foto’ of iets soortgelijks. Het zou gemakkelijk moeten zijn om te bepalen of hij film scant of niet. De foto hier beneden is een extra lang 6×9cm negatief dat met de Zeiss camera van de foto hierboven is genomen.

Foto via Phototuts+

Conclusie
Het is erg moeilijk een goede middenformaat camera te verslaan wat betreft helderheid en resolutie. Omdat de vraag naar film camera’s zo drastisch is afgenomen kun je gebruikte camera’s kopen voor een fractie van wat ze nieuw kosten.

Het feit dat fabrikanten nog steeds middelen inzetten om nieuwe versies van sommige van deze camera’s te produceren is een bewijs van de kwaliteit en gewildheid van de afbeeldingen die ze maken. Als je het formaat geen probleem vindt is er geen andere manier om zoveel waar voor je geld te krijgen.

Foto via Phototuts+

Phototuts+ is een bron van kennis van alle aspecten van fotografie. Als je van fotografie houdt zul je een schat aan waardevol advies vinden op Phototuts+. Houd Phototuts+ goed in de gaten, want ze zetten maandelijks een Lomography Tipster in het zonnetje, en het zou zomaar die van jou kunnen zijn!

geschreven door jeanmendoza op 2012-01-06 in #gear #tutorials #medium-format #tips #photography #guide #tipster #netherlands #nederland #dutch #nederlands #nld #phototuts
vertaald door keos-sophie

Een comment

  1. haverh
    haverh ·

    Leuke aanmoediging. Ik heb vandaag toevallig ook zo'n Zeiss Ikon Nettar gekocht. Moet hem nog wel binnen krijgen. Ben benieuwd wat dat gaat brengen. Zo te lezen heel veel voldoening.

Meer interessante artikelen

  • TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Off the Grid Winnaars

    geschreven door Lomography op 2017-04-11 in #nieuws
    TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Off the Grid Winnaars

    De TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards bestaat uit 11 verschillende categorieën. Door middel van deze 11 verschillende categorieën — jaarlijks 10 onveranderlijke en één special om hedendaagse mondiale vraagstukken weerspiegelen — willen we de wereld door jouw ogen zien en jouw ervaring als mens op deze mooie, bizarre en verbijsterende planeet ontdekken. Losgekoppeld van de snelle, technologische wereld en in het teken van Moeder Aarde zijn dit de winnende foto's van de Off the Grid categorie.

    2017-04-11
  • TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Breaking Boundaries Winnaars

    geschreven door Lomography op 2017-04-11 in #nieuws
    TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Breaking Boundaries Winnaars

    De TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards bestaat uit 11 verschillende categorieën. Door middel van deze 11 verschillende categorieën — jaarlijks 10 onveranderlijke en één special om hedendaagse mondiale vraagstukken weerspiegelen — willen we de wereld door jouw ogen zien en jouw ervaring als mens op deze mooie, bizarre en verbijsterende planeet ontdekken. Waag je dapper in het onbekende met deze Wanderlust-inducerende foto's van de Breaking Boundaries challenge.

    2017-04-11
  • Monday Moodboard: Sweet n' Saccharine

    geschreven door lomographymagazine op 2016-07-25 in #culture
    Monday Moodboard: Sweet n' Saccharine

    We grijpen terug naar het moodboard om ons te ontdoen van creatieve blokkades en de maandag blues. Deze zoetigheid helpt je de dag door.

    2016-07-25
  • Shop Nieuws

    Lightpainting tools

    Lightpainting tools

    Ga je binnenkort een lightpainting meesterwerk maken? Dat kan met behulp van deze gekleurde pennen!

  • Lomography Benelux tipt: CAN YOU SEE ME expositie in Melkweg

    geschreven door miss_madri op 2017-01-30 in #culture #places
    Lomography Benelux tipt: CAN YOU SEE ME expositie in Melkweg

    CAN YOU SEE ME neemt je mee naar de wereld van jongvolwassenen (in de leeftijd van 20-30 jaar) die in 2014 of 2015 naar Nederland zijn gevlucht en proberen hier een nieuw bestaan op te bouwen.

  • Recap: Instant Scavenger Hunt in Antwerpen

    geschreven door anna-lomo op 2016-08-05 in
    Recap: Instant Scavenger Hunt in Antwerpen

    In het laatste weekend van juli vertrokken we naar Antwerpen om een workshop te geven tijdens het vrijgezellenfeest van de bride-to-be Marie.

    2016-08-05
  • TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Now or Never Winnaars

    geschreven door Lomography op 2017-04-11 in #nieuws
    TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Now or Never Winnaars

    De TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards bestaat uit 11 verschillende categorieën. Door middel van deze 11 verschillende categorieën — jaarlijks 10 onveranderlijke en één special om hedendaagse mondiale vraagstukken weerspiegelen — willen we de wereld door jouw ogen zien en jouw ervaring als mens op deze mooie, bizarre en verbijsterende planeet ontdekken. Vier de schoonheid en spontaniteit van instant fotografie door middel van deze prachtige snapshots.

    2017-04-11
  • Shop Nieuws

    Hellolulu Poplar DSLR Camera Backpack - Navy

    Hellolulu Poplar DSLR Camera Backpack - Navy

    De Poplar rugtas zal je overal vergezellen en je kostbare foto spullen en digitale apparaten beschermen. De gevoerde camera verdelers zorgen ervoor dat je DSLR en compactcamera's op hun plek blijven. De Poplar kan ook je 13" laptop bewaren in de speciale gewatteerde achterkant met rits.

  • TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Monochrome Winnaars

    geschreven door Lomography op 2017-04-11 in
    TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Monochrome Winnaars

    De TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards bestaat uit 11 verschillende categorieën. Door middel van deze 11 verschillende categorieën — jaarlijks 10 onveranderlijke en één special om hedendaagse mondiale vraagstukken weerspiegelen — willen we de wereld door jouw ogen zien en jouw ervaring als mens op deze mooie, bizarre en verbijsterende planeet ontdekken. Laat je betoveren door deze stemmige zwart-wit foto's in de Monochrome categorie.

    2017-04-11
  • Guess Who’s Back… De terugkeer van de Lomography Color Negative F²/400 Film

    geschreven door pan_dre op 2017-05-10 in #gear #nieuws
    Guess Who’s Back… De terugkeer van de Lomography Color Negative F²/400 Film

    Eerder dit jaar werden we geplunderd om een zeer gedenkwaardig type 35mm film te lanceren: de Lomography Color Negative F²/400. We hadden het hersteld van het laatste aanbod van een Italiaanse filmmaker, en werd zeven jaar bewaard. Deze film was binnen no-time uitverkocht.

    2017-05-10
  • TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Cinematics Winnaars

    geschreven door Lomography op 2017-04-11 in #nieuws #videos
    TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Cinematics Winnaars

    De TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards bestaat uit 11 verschillende categorieën. Door middel van deze 11 verschillende categorieën — jaarlijks 10 onveranderlijke en één special om hedendaagse mondiale vraagstukken weerspiegelen — willen we de wereld door jouw ogen zien en jouw ervaring als mens op deze mooie, bizarre en verbijsterende planeet ontdekken. De Cinematics Award nodigt je uit in de wereld van de videografie.

    2017-04-11
  • Shop Nieuws

    Word creatief met de nieuwste Instax Films!

    Word creatief met de nieuwste Instax Films!

    Check de nieuwste instax films en deel je creativiteit in een handomdraai! Ga voor klassiek met de Fuji Instax Mini Monochrome of Fuji Instax Mini Black Frame, of kies iets lichters met de Fuji Instax Mini Sky Blue!

  • TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Migration and Identity Winners

    geschreven door Lomography op 2017-04-11 in #nieuws
    TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Migration and Identity Winners

    De TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards bestaat uit 11 verschillende categorieën. Door middel van deze 11 verschillende categorieën — jaarlijks 10 onveranderlijke en één special om hedendaagse mondiale vraagstukken weerspiegelen — willen we de wereld door jouw ogen zien en jouw ervaring als mens op deze mooie, bizarre en verbijsterende planeet ontdekken. Ontdek wat "thuis" en "identiteit" betekenen voor onze winnaars.

    2017-04-11
  • TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Adrenaline Junkies Winnaars

    geschreven door Lomography op 2017-04-11 in #nieuws
    TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards 2016: Adrenaline Junkies Winnaars

    De TEN AND ONE Jaarlijkse Lomography Photo Awards bestaat uit 11 verschillende categorieën. Door middel van deze 11 verschillende categorieën — jaarlijks 10 onveranderlijke en één special om hedendaagse mondiale vraagstukken weerspiegelen — willen we de wereld door jouw ogen zien en jouw ervaring als mens op deze mooie, bizarre en verbijsterende planeet ontdekken. Voel de adrenaline met deze winnende foto's van de Adrenaline Junkies categorie.

    2017-04-11
  • Het juiste moment vangen: Een interview met Sasha Guseynova

    geschreven door Ivana Džamić op 2016-12-27 in #people
    Het juiste moment vangen: Een interview met Sasha Guseynova

    We kregen de kans om te kletsen met Sasha Guseynova, een jonge fotografe uit Moskou, wiens prachtige werk draait om het vastleggen van de schoonheid van het moment. Ze begon de wereld van de fotografie zeven jaar geleden te verkennen en ze heeft sinds die tijd een geweldige job gedaan met het vastleggen van emoties.

    2016-12-27